wtorek, 8 lutego 2011

Parkta

Ten post postanowiłam poświęcić na zaprezentowanie Wam tureckiego locativu, próbkę użycia słowek var/yok oraz formy przynależności. W poniższym dialogu zobaczycie również kilka znanych wam już wyrażeń i zwrotów oraz kilka czasowników odmienionych w czasie teraźniejszym şimdiki zaman (a co, przyzwyczajajcie się ;)),  o którym szerzej napiszę w kolejnych postach. Słówka przydatne do przetłumaczenia poniższego dialogu zamieściłam w części „sözlük” na końcu postu.


(Parkta)
Ahmet: Merhaba dostum, şu kızı tanıyor musun?
Mehmet: Hangi? Kırmızı çantalı mı?
Ahmet: Hayır. Elbiseli kız.  
Mehmet: Aaa... evet, onu tanımıyorum.
Ahmet: Çok güzel bir kız, değil mi?
Mehmet: Evet, ama diğer kız da çok güzel.
Ahmet: Tamam, onlara doğru gidelim.
(Erkekler kızlara doğru gidiyor)
Ahmet: Merhaba, benim adım Ahmet, sizin adınız ne?
Kate: Benim adım Kate ve bu da arkadaşım Martyna.
Ahmet: Memnun oldum.
Mehmet: Ben Mehmet. Çok memnun oldum. Türk müsünüz?
Kate: Hayır, İngilizim...
Martyna: ... ve ben Polonyalıyım.
Ahmet: Türkçeniz çok iyi! Ne yapiyorsunuz burada?
Kate: Tatile gidiyoruz.
Mehmet: Ne güzel! İstanbul nasıl?
Martyna: Çok güzel, Aya Sofya eski olmasına rağmen dünyanın en güzel bina. Tavan ve duvarlar çok renkli ve şaşırtıcı.
Kate: Evet, ama bence Aya Sofya gecede en iyi gözüküyor.
Ahmet: Ve Kapalı Çarşı nasıl?
Kate: Nerede o?
Ahmet: Sende harita var mı?
Kate: Bende yok, ama otelde var.
Ahmet: Önemli değil, belki yarın bizimle Kapalı Çarşı'ya gelmek istersiniz ?
Martyna: Kapalı Çarşı? Orası müze mi?
Mehmet: Hayır, orası çok büyük bir çarşı. Turistler orayı çok seviyor.
Kate: Ne güzel! Yarın gidelim!
Ahmet: Tamam. Telefon numaralarınızı alabilir miyiz ?
Kate: Tamam... beş-üç-beş, iki-bir, yedi-sıfır. Yazdın mı ?
Ahmet: Evet, teşekkür ederim. Yarın Görüşürüz.
Kate, Martyna ve Mehmet: Hoşçakal.
 


Locativ –da/de

Używamy go chcąc powiedzieć przede wszystkim
- gdzie się znajdujemy (Almanya’da – w Niemczech),
- kiedy coś się dzieje (ayda – miesięcznie, w miesiącu)
- przy okazji mówienia o ułamkach (altıda bir – 1/6).
Prócz tego locativ w j.turecki pełni również m.in. funkcję dopełnienia dalszego oraz okolicznika narzędzia.  W kilku wypadkach “d” zmieniamy na “t” (wówczas suffiksem jest –ta/te), dzieje się to wtedy, gdy ostatnią literą wyrazu jest: ç, k, t lub p.


Parkta
W parku

Ağaçta
W/na drzewie

Okulda
W szkole

Nisanda
W kwietniu

Haftada
W tygodniu

Evdeyim
Jestem w domu

Evindeyim
Jestem w twoim domu


Przynależność

Jednym ze sposobów na określenie posesywności w j.tureckim jest posłużenie się poniższymi sufiksami dzierżawczymi

ben
- (i) m4
biz
- (i) miz4
sen
- (i) n4
siz
- (i) niz4
o
- (s) i4
onlar
- leri2



(Benim) adım
Moję imię

(Senin) annesi
Twoja mama

(Benim) balığım

Moja ryba

(Onun) ahtapotu
Jej/jego ośmiornica

Balığımız
Nasza ryba




W sytuacji gdy dane słowo kończy się na literę k, zmieniamy ją na ğ, np.:
balık – balığım
bebek – bebeğim
çocuk – çocuğum

W j.tureckim nie ma potrzeby używania osoby (benim, senin, onun itd.), do której dana rzecz należy, posiadacz widoczny jest bowiem w suffiksie posiadanej rzeczy.


Var/yok

W wielkim skrócie oznaczają istnienie (var) bądź nieistnienie (yok) czegoś, np.:


Ekmek var
Jest chleb

Evde ekmek yok
W domu nie ma chleba

Evimde ekmek yok
W moim domu nie ma chleba

Parkta kedi var
Kot jest w parku









Çalışma:

Odpowiedz na pytania na podstawie powyższego dialogu zakreślając odpowiednio doğru lub yanlış:


doğru
yanlış
Kate ve Martyna Türk


Martyna İngiliz


İstanbul’da çarşı yok


Kate’de harita var


Ahmet ve Mehmet otelde


Kate ve Ahmet’in telefonu yok




 Napisz po turecku
1. Jestem w szkole.
2. Jestem w niebieskim budynku.
3. Kot jest w kuchni.
4. Ośmiornicy nie ma w moim pokoju.
5. Twoja koleżanka jest ładna.
6. Jej mama jest w sklepie.



Sözlük
dost –kolega
şu – ten/ta/to (znajdujące się daleko, w przeciwieństwie do “bu”)
hangi – który/a/e
kırmızı – czerwony/a/e
çanta – torebka
elbise – sukienka
ama – ale
diğer – inny/a/e
tamam – ok, dobrze
türkçe – j.turecki
tatil – wakacje
burada – tutaj
eski – stary/a/e
dünya – świat
bina – budynek
tavan – sufit
duvar – ściana
şaşırtıcı – wspaniały/a/e
bence – według mnie
en iyi – najlepiej
gece – noc
harita – mapa
otel – hotel
Önemli değil – nie ma sprawy
belki – może
yarın – jutro
bizimle – z nami
müze – muzeum
çarşı – bazar
Görüşürüz – do zobaczenia
Hoşçakal – narazie, pa
tanıyor musun? – czy znasz?
tanımıyorum – nie znam
değil mi? – nieprawda? No nie?
onlara doğru gidelim – chodźmy do nich (“gidelim” znaczy coś w stylu “let’s go”)
Erkekler kızlara doğru gidiyor – chłopcy idą w stronę dziewczyn
Ne yapiyorsunuz burada? – Co tu robicie?
Tatile gidiyoruz. – Przyjechałyśmy na wakacje.
Aya Sofya eski olmasına rağmen dünyanın en güzel bina. – Hagia Sofia mimo iż jest stara jest najpiękniejszym budynkiem świata.
ama bence Aya Sofya gecede en iyi gözüküyor – ale według mnie Hagia Sofia najlepiej wygląda w nocy
Sende harita var mı? – Czy masz przy sobie mapę?
Bende yok, ama otelde var. – Nie mam przy sobie ale mam w hotelu.
belki yarın bizimle Kapalı Çarşı'ya gelmek istersiniz ? – może chcecie pójść z nami jutro do Kapalı Çarşı?
Telefon numaralarınızı alabilir miyiz ? – czy mogę wziąść twój numer telefonu?
Yazdın mı ? – Napisałeś?

niedziela, 30 stycznia 2011

muuuu.... czyli pytania, pytania, pytania

„Nasıl” (nie „nasil”, czyt. [nasyl]) jest jednym z najbardziej przydatnych słówek, dzięki któremu możemy utworzyć pytanie w j.tureckim. Słówko to tłumaczymy na j.polski wyrazami: „jaki? jaka? jakie?” i używamy m.in. w następujących sytuacjach:


Kahve nasıl?
Jaka (jest) kawa?

Polonya nasıl?
Jaka (jest) Polska?

Polonya nasıl bir ülke?
Jakim krajem jest Polska?

Yemek nasıl?
Jakie (jest) jedzenie/posiłek?




Na takie pytania możemy odpowiedzeć krótkim zdaniem  typu „Kahve çok iyi/ lezzetli/kötü/sıcak 
(Kawa jest bardzo dobra/smaczna/zła/gorąca),
„Polonya çok soğuk bir ülke”
(Polska jest bardzo zimnym krajem) itp.



„Ne” znaczy tyle co polskie… „co”, takie angielskie „what” ;) W połączeniu z pewnymi słowami zmienia jednak swoje znaczenie. A oto kilka przykładów:


Polonya ne?
Czym (co to) jest Polska?

Bu ne?
Co to jest?

Ne kadar?
Ile? Po ile?

Ne zaman?
Kiedy?

Nerde?
Gdzie?



Czas na partykułę pytajną (brzmi wspaniale, nieprawdaż?)!  ;) Bardzo łatwa do opanowania i potrzebna również na dalszych etapach partykuła wygląda w następujący sposób: mi, mı, mu, mü (czyli mi4) i używana jest przy okazji tworzenia pytań. Do partykuły mi4 możemy dodać końcówki osobowe opisane już w poprzednich postach, np.:


Bu kedi güzel mi?
Czy ten kot jest ładny?

Bu bir  kitap mı?
Czy to jest książka?

Balıkçı sın?
Czy jesteś rybakiem?

Bu Polonya mı?
Czy to jest Polska?

Bu kırmızı lamba mı?
Czy to jest czerwona lampa?

Öğrenci misiniz?
Czy jesteście uczniami?

Bu erkek mutlu mu?
Czy ten chłopak jest szczęśliwy?




Na powyższe pytania możecie odpowiedzeć mówiąc np.
„Hayır, bu kedi değil, bu bir köpek”
(Nie, to nie jest kot, to jest pies)
„Evet, bu bir kitap”
(Tak, to jest książka)
„Hayır, balıkçı değilim, denizciyim”
(Nie, nie jestem rybakiem, jestem żeglarzem)





Çalışma:

Odpowiedz na pytania w oparciu o podane obrazki:


Bu ahtapot mu?
Bu hayvan küçük mu?
Bu hayvan renkli mi?


Bu ne?
Bu mavi mi?
Bu meyve tatlı mı?


Bu erkek mi?
Bu çocuk uzun boylu mu?
Bu başkan mı?
Bu kız mutlu mu?



Napisz po turecku:
1. Czy to jest krowa?
2. Czy to jest aktorka?
3. Czy ten kot jest czarny?
4. Czy to jest czarny kot?
5. Czy ta książka jest duża?
6. Czy ten stolik jest wolny?


Sözlük
Ahtapot - ośmiornica
Hayvan - zwierzę
Küçük – mały/mała/małe
Mavi – niebieski
Meyve – owoc
Uzun boylu – wysoki/a/e
Başkan – prezydent
İnek – krowa
Boş – wolny, pusty